In afwachting van de oprichting van de stamrecht-BV, of om een betere keuze te kunnen maken uit de mogelijke verzekeraars, kan de werkgever de koopsom voor een stamrecht storten op een geblokkeerde derdenrekening bij een notaris of advocaat. Wanneer de werknemer er nadien voor kiest een deel van die koopsom niet te gebruiken voor de aankoop van een stamrecht, bijvoorbeeld omdat hij het voor de volstorting van zijn aandelen in de stamrecht-BV wenst te gebruiken, of omdat hij er in contanten over wenst te beschikken, wat zijn dan de fiscale gevolgen?

Nadat de ontslagvergoeding een geblokkeerde derdenrekening bij een notaris of advocaat is gestort, om te worden aangewend als koopsom voor een stamrecht, kan de werknemer er niet meer voor kiezen een deel van de gestorte ontslagvergoeding anders aan te wenden dan als koopsom voor een stamrecht. De storting op de derdenrekening is immers vrijgesteld voor de loonheffing omdat sprake was van een toegekende aanspraak in de vorm van een stamrecht.

De tijdelijke storting van de ontslagvergoeding op de derdenrekening is alleen toegestaan om de voorwaarden van het stamrecht nader te kunnen invullen. Wanneer niet de gehele storting op de derdenrekening wordt aangewend voor de aankoop van het overeengekomen stamrecht, dan is sprake van een (gedeeltelijke) afkoop van het stamrecht. Op grond van artikel 19b, wet LB wordt in dat geval de gehele aanspraak aangemerkt als loon uit vroegere dienstbetrekking. De notaris of advocaat is in dat geval inhoudingsplichtige op grond van artikel 6, vijfde lid, wet LB, dan wel op grond van artikel 6, eerste lid, onderdeel b, wet LB.

Moet uit de stamrechtovereenkomst blijken op welk moment de periodieke uitkeringen ingaan?

In een stamrecht van voor 1 januari 1995, gebaseerd op artikel 11, eerste lid, onderdeel d, wet LB (tekst 1994) hoeft geen uiterste ingangsdatum van de periodieke uitkeringen te zijn opgenomen. Bij een stamrecht van na 1 januari 1995, waarop artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB van toepassing is, moet in de polis te zijn opgenomen dat de periodieke uitkeringen uiterlijk dienen in te gaan in het jaar waarin de werknemer de leeftijd van 65 jaar bereikt, dan wel bij zijn eerdere overlijden.

In artikel 11, eerste lid, onderdeel g, ten eerste, wet LB wordt een limitatieve opsomming gegeven van de mogelijke begunstigden van een stamrecht. Die begunstigden zijn: de (gewezen) echtgenoot, degene met wie een gezamenlijke huishouding wordt gevoerd en/of de kinderen van de (gewezen) werknemer. Gaat het daarbij om de echtgenoot, de partner en de kinderen ten tijde van het ontslag of kunnen hieronder ook worden begrepen de eventuele toekomstige echtgenoot, partner en kinderen?

Het stamrecht moet aansluiten bij de omstandigheden van het moment waarop het wordt toegekend. Een alleenstaande werknemer, zonder kinderen kan dus alleen een stamrecht bedingen met zichzelf als begunstigde. Krijgt deze werknemer later alsnog een partner of kinderen, dan kan het stamrecht worden omgezet in een stamrecht waarbij de partner en/of de kinderen als begunstigden worden opgenomen

Is het toegestaan om naast de in artikel 11, eerste lid, onderdeel g, ten eerste, wet LB genoemde begunstigden de erfgenamen van de (gewezen) werknemer als slotbegunstigden op te nemen?

Nee. Een recht waarbij uitkeringen kunnen toekomen aan personen buiten de in artikel 11, eerste lid, onderdeel g, ten eerste, wet LB genoemde kring van begunstigden, valt niet onder de stamrechtvrijstelling van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB.

In artikel 11, eerste lid, onderdeel g, ten eerste, wet LB wordt een limitatieve opsomming gegeven van de mogelijke begunstigden van een stamrecht. Stamrechten worden vaak ondergebracht in verzekeringsproducten die altijd tot een uitkering zullen leiden, dus ook wanneer er geen toegestane begunstigden meer aanwezig zijn. Hoe kan worden voorkomen dat door die bepaling de stamrechtvrijstelling niet kan worden toegepast?

Een stamrecht mag er slechts toe leiden dat uitkeringen worden gedaan aan personen binnen de in de wet genoemde kring van begunstigden. Het is wel toegestaan dat de (ex-) werkgever als slotbegunstigde in de polis wordt opgenomen. Uitkeringen die nog worden gedaan wanneer van de eerder genoemde begunstigden niemand meer in leven is komen dan aan hem toe. Het recht op deze uitkeringen maakt geen deel uit van de door de werkgever aan de werknemer toegekende aanspraak. Gevolg daarvan is dat de premie die hiervoor wordt betaald geen deel uitmaakt van de koopsom voor het stamrecht en dat een eventuele uitbetaling aan de (ex)werkgever niet tot het loon behoort

Een stamrecht mag uitsluitend leiden tot uitkeringen aan toegestane begunstigden, zoals genoemd in artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB. Geldt dit ook voor stamrechten van voor 1 januari 1995, waarop artikel 11, eerste lid, onderdeel d, wet LB (tekst 1994) van toepassing is?

Nee. In artikel 11, eerste lid, onderdeel d, wet LB (tekst 1994) zijn geen voorwaarden genoemd met betrekking tot de personen die als begunstigden voor de periodieke uitkering kunnen worden aangewezen.

Wanneer de gewezen werknemer die een stamrecht krijgt toegekend een contraverzekering afsluit, om op die manier te voorkomen dat kapitaalverlies optreedt als alle mogelijke begunstigden zijn overleden. Kan de premie voor die contraverzekering dan worden betaald uit de ontslagvergoeding?

Nee, een contraverzekering is geen verzekering die is aan te merken als een stamrecht in de zin van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB. De premie dient daarom uit de privé-middelen van de werknemer te worden voldaan. Betaalt de werkgever de premie voor de contraverzekering, dan behoort die premie tot het (te bruteren) loon van de werknemer.

De premie voor de contraverzekering, zoals die voor rekening van de werknemer komt, moet zodanig zijn bepaald, dat deze overeenkomt met de premie voor een zelfstandig te sluiten verzekering bij overlijden. Deze premie mag niet worden beïnvloed door de gesloten stamrechtovereenkomst. Bij het bepalen van de premie dient met name rekening te worden gehouden met de gezondheidssituatie van de verzekerde(n).

Een lichaam als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdeel d wet LB, kan op grond van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB als verzekeraar optreden. In artikel 19.b, eerste lid, onderdeel d wet LB is opgenomen dat deze verzekeraar alleen als verzekeraar van pensioenen optreden ter uitvoering van toezeggingen als bedoeld in artikel 2, derde lid, van de Pensioen- en spaarfondsenwet, of van toezeggingen waarvoor ontheffing is verleend van artikel 2, eerste lid van die wet. Geldt deze voorwaarde ook voor lichamen als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdeel d, wet LB, die willen optreden als verzekeraar van een stamrecht?

Nee, artikel 19a, tweede lid, wet LB is alleen van toepassing als het gaat om het verzekeren van een pensioen.

Als een stamrecht is verzekerd bij een verzekeraar als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdeel d, wet LB, is het dan toegestaan dat dit lichaam ook andere ondernemingsactviteiten ontplooit?

Ja.

Als een stamrecht is verzekerd bij een verzekeraar als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdeel d, wet LB, kunnen aan dit lichaam dan beleggingseisen worden gesteld?

Neen. Wel is het zakelijke karakter van de transacties door een verzekeraar als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdeel d, wet LB een belangrijk aandachtspunt. In het bijzonder wanneer de verzekeraar transacties aangaat met (familieleden van) een aandeelhouder of stamrechtgerechtigde(n). Voorkomen moet worden dat deze transacties er toe leiden dat het stamrecht feitelijk wordt genoten.

In artikel 19b, eerste lid, wet LB wordt, in samenhang met het zesde lid van dat artikel, de mogelijkheid geboden een stamrecht fiscaal geruisloos om te zetten in een ander stamrecht. Voorwaarde bij die omzetting is wel dat het nieuwe stamrecht voldoet aan de voorwaarden van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB. Geldt deze mogelijkheid ook voor reeds ingegane stamrechten?

Ja, een reeds ingegaan stamrecht kan ook fiscaal geruisloos worden omgezet in een nieuw stamrecht. Aan de omzetting van een reeds ingegaan stamrecht in een nieuw stamrecht is wel een beperking verbonden. Het nieuwe stamrecht moet een stamrecht zijn dat, bezien vanuit de werknemer aan wie het stamrecht oorspronkelijk werd toegekend, voldoet aan de voorwaarden van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB. Zo kan bijvoorbeeld een reeds ingegaan stamrecht voor een nabestaande niet worden omgezet in een uitgesteld stamrecht. Deze beperking geldt ook bij de overgang van het stamrecht naar een andere verzekeraar als bedoeld in artikel 19b, tweede lid, wet LB, in samenhang met artikel 19b, zesde lid, wet LB.

Kan een stamrecht van voor 1 januari 1995 worden omgezet in een nieuw stamrecht dat voldoet aan de voorwaarden zoals die golden voor een stamrecht van voor 1 januari 1995, maar dat niet voldoet aan de voorwaarden van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB?

Neen. Ook bij de omzetting van stamrechten van voor 1 januari 1995 geldt dat het nieuwe stamrecht moet voldoen aan de voorwaarden van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB. De eerbiedigende werking van artikel 37, wet LB geldt alleen voor bestaande aanspraken. Door de omzetting ontstaat een nieuwe aanspraak.

Niet als een nieuwe aanspraak wordt aangemerkt het direct ingaande stamrecht dat wordt bedongen bij de expiratie van de gerichte periodieke uitkering, mits dit nieuwe stamrecht overeenstemt met hetgeen in de stamrechtovereenkomst was toegezegd.

In verband met een echtscheiding wordt de helft van de waarde van een stamrecht in de zin van artikel 11, eerste lid, onderdeel g, wet LB aan de (ex-)echtgenote toegedeeld. Heeft deze verdeling gevolgen voor de belastingheffing?

Nee. Ingevolge het bepaalde in artikel 19b, derde lid, wet LB, in samenhang met het zesde lid van dat artikel, leidt de vervreemding of omzetting van een stamrecht in het kader van echtscheiding, scheiding van tafel en bed of beëindiging van de samenleving niet tot belastingheffing. Voor de heffing van loonbelasting wordt er vanuit gegaan dat geen nieuw recht is ontstaan, maar dat de aan de (ex-) echtgenote toegedeelde helft een voortzetting is van het recht zoals dat eerder aan haar echtgenoot is toegekende. Als gevolg hiervan wordt de (ex-) echtgenote na de verdeling van het stamrecht voor de aan haar toegedeelde helft aangemerkt als “de werknemer”.